Zwaarlijvigheid of obesitas
Obesitas en de behandeling ervan
Wat is obesitas?
De body mass index (BMI) is een eenvoudige index van het gewicht in verhouding tot de lichaamslengte die vaak wordt gebruikt om ondergewicht, overgewicht en obesitas bij volwassenen te classificeren. De BMI wordt gedefinieerd als het gewicht in kilogram gedeeld door de lengte in meter in kwadraat (kg/m²) (Wereldgezondheidsorganisatie 2000). 1
We spreken van obesitas vanaf een BMI van 30 kg/m². Morbide obesitas wordt gediagnosticeerd bij een BMI van 40 of meer.
We spreken van "morbide" obesitas omdat ze geassocieerd is met tal van levensbedreigende ziekten.
Omdat risico’s op hoge bloeddruk, suikerziekte, verhoogde vetten en hart- en vaatziekten vooral met zwaarlivigheid van de buik samenhangen, zijn ze beter te schatten aan de hand van de middelomtrek. Deze is bovendien, in tegenstelling tot de BMI, slechts beperkt afhankelijk van de lichaamslengte. Vooral voor personen met een BMI van 25 tot 35 kg/m2 geeft meting van de middelomtrek belangrijke aanvullende informatie. Bij een middelomtrek van > 94 cm bij mannen en > 80 cm bij vrouwen is er een verhoogd risico op andere ziekten .
In de afgelopen tientallen jaren is de hoeveelheid slaap bij volwassenen per dag afgenomen van gemiddeld 9 naar 7 uur. Slaapgebrek verhoogt onder meer het hongergevoel en veroorzaakt diverse hormonale veranderingen, die uiteindelijk leiden tot een verhoogd risico op obesitas.
Tabel 1. Classificatie van volwassen volgens hun BMI (WGO 2000)
| classificatie | BMI | Risico andere ziekten |
| te laag gewicht | < 18,5 | Laag(maar meer kans op andere problemen) |
| normale waarden | 18,5-24,99 | Gemiddeld |
| Obesitas | > 25 | |
| Preobesitas | 25- 29,99 | verhoogd |
| Obesitas Klasse 1 | 30- 34,99 | Matig verhoogd |
| Obesitas klasse 2 | 35- 39,99 | Sterk verhoogd |
| Obesitas klasse 3 | >40 | Zeer sterk verhoogd |
Streefgewicht volgens percentage lichaamsvet : (te berekenen met lichaamsplooimeter of digitaal bij o.a. de huisarts) .
Hoe vermageren?
Diëten
Gewone vermageringsdiëten bevatten meer dan 800 kcal per dag.Er zijn 4 soorten:
1/evenwichtige laag calorische diëten
2/laag vet diëten [Ornish]
3/laag koolhydraten diëten (Atkins)
4/ongewone combinaties van voedingsmiddelen en eetpatronen.
Er waren meer mensen die het dieet met laag koolhydraat en laag vet gehalte opgaven. (48% voor Atkins, 50% voor Ornish, en 35% voor de andere dieten).Het gemiddelde gewichtsverlies bedroeg 4 tot 7 kg per jaar en er was geen verschil in de 4 soorten diëten qua resultaat.
De behandeling van obesitas bij volwassenen is intensief .Het resultaat op lange termijn is teleurstellend. Preventie bij jongeren blijken weinig effectief te zijn op korte termijn (2 jaar).
Interventietechnieken (multidisciplinair met huisarts) om het overgewicht bij kinderen te voorkomen, vergroot de betrokkenheid van ouders en kinderen , maar op korte termijn is er geen verbetering in BMI, wel is er een beter kennis en leefstijl op gebied van voeding en beweging.
Sterk kalorie-arme dieten
Dit zijn diëten tussen de 200 en 800 kcal per dag. Deze diëten zijn terecht minder in gebruik.
Chirurgie
In feite alleen verantwoord bij behandeling van type 2 diabetes en bij risicovolle obesitas bij ouderen .
Deze mag alleen voorbehouden worden voor mensen die goed gemotiveerd en geïnformeerd zijn.
Ze moeten psychisch stabiel zijn (geen verslavingen) en goed voorgelicht over de nevenwerkingen van deze toch wel drastische heelkunde.
Ze moeten minimum 1 jaar diëet gevolgd hebben en er moet advies zijn rond de noodzaak van een operatie van een heel team: diëtiste, psycholoog, maag-darm specialist...
Ze moeten een BMI hebben van meer of 40.
Het risico van de heelkunde moet aanvaardbaar zijn.
Ze moeten gefaald hebben bij dieetpogingen.
Personen met een BMI van meer dan 35 met ernstige ziekten door hun overgewicht zoals:diabetes, slaap-apnea en gewrichtslijden.
Algemeen
Men moet twee kilogram per maand vermageren. Niet meer en niet minder. Dat maakt 24 kg in een jaar. Wat zou men nog meer willen ?
Het lichaam wordt normaal en blijft in evenwicht. Wat de patiënt het meeste nodig heeft, is een goede motivatie en een goede psychologische ondersteuning.
Met een dieet van 1800 Kcal bij mannen en 1400 Kcal bij vrouwen en minimum 2 km stappen per dag aan 5 km/uur vermagert men ongeveer 2,3 kg per maand
Een daling van het gewicht met 10 % over 6 maand lijkt realistisch. Nadien is het vooral belangrijk gedurende 3 à 6 maand je gewicht constant te houden door andere levensgewoonten aan te houden.Indien je dan nog moet vermageren kan dit altijd na deze periode van stabilisatie.
(Voor ernstige en morbide obesitas (BMI > 35 resp. 40 kg/m2) ligt het gewenste percentage gewichtsverlies waarschijnlijk hoger (20-25%).
Men moet twee reeksen cijfers onthouden:
• 50-30-20: 50% koolhydraten, 30% vetten en 20% eiwitten.
• 25% van de voedselinname bij het ontbijt, 50% bij het middagmaal en 25% bij het avondmaal (met enkele tussendoortjes).
Deze verschuiving van de voedselinname naar de ochtend toe is zeer belangrijk.
Ook dagelijks een wandeling voor het avondmaal remt de eetlust bij de laatste maaltijd af.
Medicatie? Men kan medicatie toevoegen aan de behandeling (die dan al enige tijd bestaat uit een dieet en lichaamsbeweging) bij patiënten met een BMI > 30 kg/m2 of met een BMI > 27 kg/m2 in combinatie met ziekten zoals hypertensie, teveel cholesterol of suikerziekte.
Nationaal voedingsplan van ministerie
Foute eet- en leefgewoonten liggen aan de basis van obesitas.
Hier kan je een brochure raakplegen van het ministerie van Volksgezondheid .Klik